พระพิฆเณศ
รูปพระพิฆเนศ
คลิกที่นี่เพื่อกลับไปหน้าแรกศาสนาพราหมณ์ ศาสนาฮินดู ประเทศอินเดีย พระศิวะ พระพรหม พระวิษณุ พระแม่อุมาเทวี

หุ่นละครเล็ก

(บทความจาก อนุสาร อ.ส.ท.)
สายสุนีย์ สิงหทัศน์...เรื่อง
เกรียงไกร เรือนแก้ว...ภาพ



เมื่อเร็ว ๆ นี้ผู้เขียนได้มีโอกาสไปชมหุ่นละครเล็กที่โรงละครโจหลุยส์ เธียร์เตอร์ บรรยากาศของโรงละครที่มีการสาธิตการทำหัวโขน วิธีการปั้นหัวโขน วิธีการประดับลาย วิธีการปิดทอง วิธีการลงสี และการแสดงการเชิดหุ่นละครเล็กบนเวที เป็นสิ่งที่น่าประทับใจและน่าชื่นชมยิ่งที่นายสาคร ยังเขียวสด หรือครูโจหลุยส์ ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปการแสดง (ละครเล็ก) ปี พ.ศ. ๒๕๓๙ ร่วมกับลูกหลาน ได้ฟื้นฟูชีวิตหุ่นละครเล็กให้กลับฟื้นคืนชีวิตมาเป็นศิลปการแสดงที่เชิด หน้าชูตาของประเทศอีกครั้งหนึ่งหลังจากที่เงียบหายไปกว่า ๕๐ ปี 
 
หุ่นละครเล็กคือหุ่นที่มีหัว แขน ขา ขนาดสูงประมาณ ๑ เมตร สามารถเคลื่อนไหวได้เกือบทุกส่วนเหมือนคนจริง ๆ แตกต่างจากหุ่นชนิดอื่น ๆ ของไทยด้วยลีลาการเชิดหุ่นที่ต้องใช้ผู้เชิดถึง ๓ คน ต่อหุ่น ๑ ตัว ทำให้หุ่นเคลื่อนไหวเหมือนมีชีวิต ถือกำเนิดในสมัยรัชกาลที่ ๔ เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๔๔ โดยพ่อครูแกร ศัพทวานิช อดีตหัวหน้าคณะละครชาตรีชาวหัวรอ จังหวัดพระนครศรีอยุธยาได้สร้างขึ้นเลียนแบบหุ่นหลวง ทั้งรูปร่าง หน้าตา และขนาดความสูง จะแตกต่างกันแต่กลไกการบังคับหุ่นและลีลาการเชิดเท่านั้น พ่อครูแกรได้เลี้ยงชีพจนวาระสุดท้ายแห่งชีวิต ก่อนถึงแก่กรรมพ่อครูแกรได้นำหุ่นละครเล็กจำนวน ๑๐๐ ตัวเศษไปทิ้งกลางแม่น้ำเจ้าพระยา และมิได้เผยแพร่วิชาความรู้ด้านการทำหุ่นแก่ผู้ใด ซ้ำยังได้ทำพิธีสาปแช่งคนเลียนแบบด้วย
          บุตรชายและบุตรสะใภ้พ่อครูแกรได้สืบทอดการแสดงต่อมาและเลิกกิจการไปเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๐ เนื่องจากไม่มีทายาทสืบต่อ นางหยิบ ศัพทวานิช บุตรสะใภ้ จึงมอบหุ่นละครเล็กจำนวน ๓๐ ตัวให้แก่นายสาคร ยังเขียวสด ผู้เป็นหลานศิษย์พ่อครูแกเป็นผู้ดูแลรักษา ปัจจุบันหุ่นเหล่านี้ตั้งแสดงอยู่ในพิพิธภัณฑ์เมืองโบราณ จังหวัดสมุทรปราการ
 
นายสาคร ยังเขียวสด หรือครูโจหลุยส์ มีความสามารถในการแสดงนาฏศิลป์หลายประเภท ทั้งโขน ละคร ลิเก และการเชิดหุ่น โดยเริ่มหัดมาตั้งแต่มีอายุได้ ๙ ขวบ โดยเฉพาะหุ่นละครเล็กท่านรักเป็นชีวิตจิตใจ สามารถทำหุ่นเพื่อเชิดเองและแต่งบทละครสำหรับแสดงและกำกับการแสดงด้วยตนเอง ประกอบกับมีหัวทางช่าง จึงสร้างหุ่นละครเล็กที่เคยเห็นจากบ้านครูแกรมาเชิดเล่น ๖-๗ ตัว แต่มีขนาดเล็กกว่ามาก แล้วนำออกแสดงตามงานบุญในละแวกบ้าน ต่อมาจึงได้ทำพิธีบูชาพ่อครูแกรเจ้าของหุ่น เพื่อขออนุญาติจัดทำหุ่นเพิ่มเติมและได้ชุบชีวิตหุ่นละครเล็กให้กลับฟื้นคืน มาอีกครั้งหนึ่ง และนำออกแสดงเป็นครั้งแรกในงานเทศกาลเที่ยวเมืองไทยปี พ.ศ. ๒๕๒๘ ณ สวนอัมพร โดยตั้งชื่อคณะว่า “หุ่นละครเล็กคณะสาครนาฏศิลป ละครเล็กหลานครูแก”
          หุ่นละครเล็กคณะของครูโจหลุยส์เป็นที่ชื่นชอบของผู้คนโดยทั่วไป ด้วยลักษณะพิเศษที่เคลื่อนไหวได้ทุกส่วนคล้ายคนจริง รวมทั้งความสวยงามของเครื่องแต่งกายแบบโขนละครจริงประกอบกับศิลปะการเชิดที่ แตกต่างจากการเชิดหุ่นกระบอกทำให้หุ่นละครเล็กของนายสาคร ยังเขียวสด มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักแพร่หลายทั้งในและต่างประเทศ ถือเป็นหุ่นละครเล็กคณะเดียวของเมืองไทยที่มีการแสดงสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน
 
          หุ่นละครเล็กคณะนี้ได้รับการพัฒนาขึ้นมาตามลำดับ มีการสร้างหุ่นเพิ่มขึ้น สามารถหันหน้าไปมาได้ มีรูปทรงที่ได้สัดส่วน ท่วงท่าการรำและการเจรจาก็ปรับปรุงให้เหมือนคนจริง ๆ ก่อนการแสดงจะมีการเชิดหน้าโรงและการสาธิตวิธีการเชิดประกอบคำบรรยาย เพื่อให้ผู้ชมได้มีโอกาสชมลีลาการแสดงของผู้เล่นได้ชัดเจนยิ่งขึ้น
 
          ด้วยเจตนาอันแรงกล้าของนายสาครที่จะเผยแพร่ศิลปะที่หาชมได้ยากยิ่งเช่นนี้ ให้เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลาย ท่านจึงได้สร้างโรงละคร “นาฏศิลป์” หรือ “โจหลุยส์ เธียร์เตอร์” ขึ้น มีพิธีเปิดอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ ๒๐ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๔๒ และเปิดดำเนินการเมื่อวันที่ ๓มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๓
          การแสดงหุ่นละครเล็กจะมีแสดงทุกวัน ระหว่างเวลา ๐๙.๓๐-๑๑.๐๐ นาฬิกา แบ่งเป็นการชมการสาธิตการทำหัวโขนตั้งแต่วิพีการปั้น การประดับลาย การปิดทอง และการลงสี ประมาณ ๓๐ นาที และการแสดงเชิดหุ่นละครเล็กประมาณ ๑ ชั่วโมง
 
          เวทีหุ่นละครเล็กที่ใช้แสดงประดับด้วยม่านสีแดง แบ่งฉากออกเป็น ๓ ตอน มีทั้งฉากทิวทัศน์ ฉากป่า และฉากปราสาทราชมณเฑียร การแสดงเริ่มด้วยพิธีไว้ครู การสาธิตวิธีการเชิดหุ่นหรือท่ารำ และการประสานลีลาผู้เชิดทั้ง ๓ คน ซึ่งต้องให้สัมพันธ์กัน เพราะถ้าผู้ใดผู้หนึ่งทำพลาดไป ลีลาของหุ่นก็จะไม่งดงาม คุณสุรินทร์ ยังเขียวสด บุตรชายคนที่ ๗ ของครูโจหลุยส์ ผู้สนใจศิลปะด้านนี้อย่างจริงจังและเป็นตัวหลักผู้เชิดหุ่นตัวยักษ์เล่าว่า “สมาชิกในคณะหุ่นละครเล็กล้วนแต่เป็นพี่น้องลูกหลานทั้งสิ้น จึงสามารถเล่นเข้าขากันได้เป็นอย่างดี” 

          เมื่อจบวิธีการสาธิตการเชิดหุ่นแล้วจึงจะมีการแสดง ซึ่งส่วนใหญ่จะเล่นเรื่องรามเกียรติ์ตอนใดตอนหนึ่ง เช่น ตอนนางลอย ชุดทศกัณฐ์เกี้ยวนาง และหนุมานจับนางเบญจกาย ฯลฯ เมื่อจบการแสดงผู้เชิดจะนำหุ่นมาเล่นหยอกล้อกับผู้ชมเหมือนหุ่นมีชีวิตจริง ๆ

          นอกจากการแสดงหุ่นละครเล็กแล้ว ครูโจหลุยส์และลูก ๆ ยังถ่ายทอดการแสดงโขนและหุ่นแก่คนรุ่นใหม่ผู้สนใจด้วย จัดเป็นคณะ “โขนละครเด็ก” ซึ่งจะเป็นพื้นฐานสำหรับการเล่นหุ่นละครเล็กอันเป็นมรดกทางศิลปวัฒนธรรมอีก ชิ้นหนึ่งของไทยสืบไป
 
          ผู้สนใจชมการแสดงหุ่นละครเล็กสามารถติดต่อรายละเอียดได้ที่โจหลุยส์ เธียเตอร์ ซอยกรุงเทพ-นนทบุรี ๑๒ หลังกระทรวงสาธารณสุข โทรศัพท์ (๐๒) ๕๒๗-๗๗๓๗-๘


        ที่มา : อนุสาร อ.ส.ท. ปีที่ ๔๐ ฉบับที่ ๑๐ พฤษภาคม ๒๕๔๓



บทความจาก - อ.ส.ท. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย

- พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี
ศูนย์รวมโบราณวัตถุ วัฒนธรรมภาคตะวันออก


- หุ่นละครเล็ก ฟื้นฟูชีวิตหุ่นละครเล็ก ณ โรงละครโจหลุยส์

- อรรธนารีศวร ศิลปะชิ้นเยี่ยม
ของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อุบลราชธานี


- พระพิฆเนศทรงช้างเอราวัณ ที่บ้าน ๑๐๐ อัน ๑๐๐๐ อย่าง
ตำบลหารแก้ว อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่


- พระอิศวร มหาเทพนับพันชื่อ
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร


- โขนชักรอก สมบัติศิลป์ที่เกือบจะสูญสิ้น

บทความจาก - วารสารเมืองโบราณ

- มหาภารตะในอารยธรรมเขมร
และภาพสลักที่ระเบียงคด ปราสาทนครวัด


- สุริยัน จันทรา และราหู ที่ปราสาทพนมรุ้ง
ข้อสังเกตทางโบราณดาราศาสตร์


- ตาควาย - ปราสาทร้างกลางความคลุมเครือ

- มัณฑละเชิงเขาหลวง :
หนึ่งในฐานเศรษฐกิจของรัฐตามพรลิงค์


- ภูเขาศักดิ์สิทธิ์ กับความเป็นสากล

- บูชาดาวนพเคราะห์ที่ "วัดญวนบางโพ"

- ชุมชนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่วัดทองนาปรัง
ย่านบางไผ่ จังหวัดนนทบุรี


- วัดวิษณุ - พลิกปูมวัดวิษณุ สมาคมฮินดูธรรมสภา
ศูนย์กลางชุมชนชาวอุตตรประเทศในกรุงเทพมหานคร


- วัดวิษณุ - นวราตรี : ทุรคาบูชา ณ วัดวิษณุ ยานนาวา

- เขายักษ์ - แหล่งภาพสลักพระศิวะกลางป่าตาพระยา

- เทวาลัยไม้สมัยคุปตะที่หิมาจัลประเทศ

- ศาลาแก้วกู่ : มหัศจรรย์สถานแห่งหนองคาย


---------------- อ่านเรื่องเทพเจ้าเพิ่มเติม ----------------
หน้าแรก-องค์เทพ (สยามคเณศ)
ศาสนาพราหมณ์ ศาสนาฮินดู เทพเจ้าอินเดีย
พระพรหม ท้าวมหาพรหม พระพรหมเอราวัณ ศาลพระพรหม
, พระวิษณุ พระนารายณ์ พระนารายณ์ทรงครุฑ
นารายณ์ทรงสุบรรณ คาถาบูชาพระนารายณ์สิบปาง

, พระศิวะ พระอิศวร , พระราม รามเกียรติ์ รามายณะ ,
พระกฤษณะ ภควัทคีตา มหาภารตะ ,
ครุฑ พระยาครุฑ พญาครุฑ
วิธีไหว้พญาครุท ตำนานพญาครุท บทบูชาพญาครุท
,
พญานาค พระยานาค วิธีบูชาพญานาค การไหว้พญานาค

พระแม่อุมาเทวี เจ้าแม่อุมาเทวี , พระแม่กาลี เจ้าแม่กาลี ,
พระแม่ทุรคา เจ้าแม่ทุรกา , พระตรีมูรติ การบูชาพระตรีมูรติ
พระแม่ลักษมี เจ้าแม่รัศมี พระนางลักษมี พระลักษมี ,
พระแม่สรัสวตี พระสรัสวดี พระแม่สุรัสวตี พระสุรัสวดี ,
พระขันทกุมาร การบูชาพระขันธกุมาร ,
หนุมาน พระหนุมาน องค์หนุมาน การไหว้หนุมาน ,
พระอินทร์ พระอินทร์ทรงช้างเอราวัณ

ท้าวจตุโลกบาล - เทพผู้รักษาประจำทิศ เทพประจำทิศ ,
ท้าวเวสสุวัณ ท้าวเวสสุวรรณ ท้าวกุเวร
พระแม่คงคา แม่น้ำคงคา เมืองพาราณสี ประเทศอินเดีย
, พระแม่ธรณี , พระแม่โพสพ

-------------- สถานที่ ศาล เทวาลัย เพื่อการกราบไหว้ขอพร --------------
วัดเทพมณเฑียร วัดเทพมณเทียร , เทวสถานโบสถ์พราหมณ์ เสาชิงช้า
, วัดวิษณุ ยานนาวา , พิพิธภัณฑ์พระพิฆเนศ พิพิธภัณฑ์พระพิฆเณศวร์ เชียงใหม่
,
ศาลพระพิฆเนศห้วยขวาง พระพิฆเณศสี่แยกห้วยขวางรัชดาภิเษก , เสาชิงช้า
,
พระพิฆเนศนครนายก พระพิฆเณศที่ใหญ่ที่สุดในโลก (ปางนั่ง-ปูนปั้น)
,
พระพิฆเนศฉะเชิงเทรา พระพิฆเนศที่ใหญ่ที่สุดในโลก (ปางยืน-สำริด)
วัดพระศรีมหาอุมาเทวี สีลม วัดแขกสีลม นวราตรี งานนวราตรี
เมืองโบราณ สมุทรปราการ , พิพิธภัณฑ์ช้างสามเศียร ช้างเอราวัณ สมุทรปราการ
ช้าง 3 เศียร พิพิธภัณฑ์ช้าง 3 เศียร จังหวัดสมุทรปราการ

โครงการ "พันเทวาลัย ล้านศรัทธา"
รวมสถานที่สักการะเทพเจ้าของพราหมณ์ฮินดูทั่วประเทศไทย

ศาลพระพิฆเณศวร์ เทวาลัยพระศิวะ วัดแขก โบสถ์พราหมณ์ เทวสถาน | เทวาลัยพระวิษณุ ศาลพระพรหม วัดแขก พระแม่อุมาเทวี

----------------- เทศกาล งานสำคัญต่างๆ -----------------
- "คเณศจตุรถี" งานแห่พระพิฆเณศวร์ วันคเณศจตุรถี วันประสูติพระพิฆเนศวร์
- "นวราตรี" งานวัดแขก งานแห่พระแม่อุมาเทวี ร่างทรงพระแม่อุมา งานนวราตรี
- "มหาศิวราตรี" เทศกาลมหาศิวาราตรี วันบูชาพระศิวะในงานมหาศิวะราตรี
- "ดีปาวลี" ดีวาลี่ ทีปาวาลี เทศกาลดีปาวาลี งานบูชาพระแม่ลักษมีในงานดีปาวรี
- "พระราชพิธีตรียัมปวาย" งานตรียัมปวาย งานประจำปี เทวสถานโบสถ์พราหมณ์
- โบสถ์พราหมณ์ การเดินทางไปโบสถ์พราหม์ แผนที่โบสถ์พราห์ม
, พระราชพิธีแรกนาขวัญ งานแรกนาขวัญ

[ การบูชาเทพเจ้า ]
- รวมบทสวดมนต์บูชาพระพิฆเนศวร
คาถาบูชาพระพิฆเณศวร์ การไหว้องค์เทพ บูชาเทพ วิธีบูชาองค์เทพ


- ความเข้าใจผิดๆเกี่ยวกับการบูชาเทพ การไหว้เทพฮินดู
- เครื่องหมายโอม...สัญลักษณ์โอม และวิธีการสวดบูชา | - เครื่องหมายสวัสดิกะ...สัญลักษณ์สวัสติกะแห่งพระพิฆเนศ

[ เรื่องร่างทรง ]
เรื่องร่างทรง 1 - เตือนใจเรื่องร่างทรง มารสังคมที่ต้องระวัง (รับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ องค์เทพ)
เรื่องร่างทรง 2 - คนมีองค์ กับ ร่างทรง ต่างกันอย่างไร ? (รับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ องค์เทพ)
เรื่องร่างทรง 3 - ร่างทรงกำลังทรงเจ้า หรือกำลังโดนผีสิง ? (รับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ องค์เทพ)
เรื่องร่างทรง 4 - การรับขันธ์ อันตรายถึงชีวิต! (รับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ องค์เทพ)
เรื่องร่างทรง 5 - ตอบคำถามร่างทรง (รับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ การทรงเจ้า องค์เทพ)
เรื่องร่างทรง 6 - ถอนขันธ์ ลาขันธ์ (การรับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ คนทรงเจ้าองค์เทพ)
เรื่องร่างทรง 7 - รวมข่าวร่างทรงถูกจับ (การรับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ คนทรงเจ้า องค์เทพ)

[ พระศิวะมหาเทพ ]
1. ตำนานพระศิวะ | 2. รูปลักษณ์ แห่งพระศิวะ วิธีบูชาพระศิวะมหาเทพ  |  3. เมล็ดรุทรักษะ เมล็ดน้ำตาพระศิวะ
4. โคนนทิ พาหนะแห่งพระศิวะ สัตว์ศักดิ์สิทธิ์  |  5. ศิวะนาฏราช พระศิวะร่ายรำ ปางของพระศิวะ
6. ศิวลึงก์ สัญลักษณ์แทนองค์พระศิวะ การบูชาศิวลึงค์  |  7. คาถา บทสวดมนต์ การบูชาพระศิวะ

[ พระประจำวันเกิด , นวนพเคราะห์ ]
พระประจำวันเกิด พระประจำวันอาทิตย์ พระประจำคนเกิดวันอาทิตย์ พระสุริยะเทพ (พระอาทิตย์)
พระประจำวันเกิด พระประจำวันจันทร์ พระประจำคนเกิดวันจันทร์ พระจันทร์ 
พระประจำวันเกิด พระประจำวันอังคาร พระประจำคนเกิดวันอังคาร พระอังคาร ,
พระประจำวันเกิด พระประจำวันพุธ พระประจำคนเกิดวันพุธกลางวัน พระพุธ
พระราหู การไหว้พระราหู วิธีบูชาพระราหู คาถาบูชาพระราหู พระประจำวันเกิด พระประจำคนเกิดวันพุธกลางคืน
พระประจำวันเกิด พระประจำวันพฤหัสบดี พระประจำคนเกิดวันพฤหัสบดี พระพฤหัสบดี
พระประจำวันเกิด พระประจำวันศุกร์ พระศุกร์  , พระประจำวันเสาร์ พระประจำวันเกิด พระเสาร์ , พระเกตุ

รวมโองการเชิญเทพ / บทไหว้ครู / กลอนไหว้ครูของไทย
สำหรับผู้ศรัทธาในเทพทุกระดับชั้น เพื่อการบวงสรวงบูชาเทพในพิธีอันเป็นสิริมงคลต่างๆ
โองการเชิญเทพ - พระราชนิพนธ์ ขอพรพระคเณศ
โองการเชิญเทพ - พระราชนิพนธ์ บทเสมาสามัคคีเสวก
เชิญเทพ โดย ขุนสารประเสริฐ 1
เชิญเทพ โดย ขุนสารประเสริฐ 2
เชิญเทพ โดย ขุนสารประเสริฐ 3
นมัสการเทพ (สามัคคีประเภทคำฉันท์)
เชิญเทพ - กรมพระยาเดชาดิศรฯ 1
เชิญเทพ - กรมพระยาเดชาดิศรฯ 2
เชิญเทพ - ร.6 (เสื้อเมือง หลักเมือง)
เชิญเทพ - รัชกาลที่ 6 (ทวยเทพ)
โองการเชิญเทพ - บวงสรวงท้าวโลกบาล
บทอัญเชิญเทพประจำเมือง











วิธีการบูชาเจ้าแม่กาลี พระแม่กาลี การไหว้พระแม่การี
จำหน่ายหนังสือบูชาองค์เทพ คู่มือบูชาเทพ
หนังสือบูชาพระพิฆเณศวร์ หนังสือธรรมะศาสนาพุทธ ธรรมะในศาสนาฮินดู
ความรู้เรื่องการบูชาองค์เทพของอินเดีย หนังสือศาสนาพราหมณ์


สั่งพิมพ์หนังสือสวดมนต์ พิมพ์หนังสือธรรมะ
สั่งพิมพ์หนังสือองค์เทพ เพื่อแจกจ่าย ทำบุญด้วยหนังสือสวดมนต์













ตำนานองค์เทพ วิธีบูชา แนวทางการปฏิบัติ พิธีกรรมบูชา คำสอนต่างๆ
รวมรูปภาพองค์เทพ รูปองค์เทพต่างๆ
แหล่งสักการะ ศาลพระพรหม เทวาลัย ศาลพระพิฆเนศต่างๆ
งานบุญ การทำบุญ กิจกรรมการกุศลต่างๆ
ตำนานพระเกจิ ประวัติหลวงพ่อต่างๆ
รวมข้อมูลวัดไทย การเดินทางไปวัด การท่องเที่ยว ไหว้พระ 9 วัด แผนที่วัด

ข่าวงานบุญ การทำบุญ พระราชพิธีต่างๆ / บทความ ศาสนาพราหมณ์ งานวิจัย โบราณคดี เทววิทยา /
รูปภาพพระพิฆเณศวร์ พระคเณศวร องค์พระพิฆเณศ / รูปภาพพระศิวะ พระอิศวร /
รูปพระแม่อุมาเทวี พระแม่กาลีเทวี พระแม่ทุรกา พระแม่ทุรคาเทวี /
รูปภาพพระแม่ลักษมีเทวี พระลักษมี / รูปพระวิษณุ พระนารายณ์
รูปภาพในศาสนาพราหมณ์ พิธีกรรมของศาสนาฮินดู ชาวอินเดีย ชาวฮินดู พราหมณ์ /
ความรู้เรื่องเทพเจ้าในศาสนาพราหมณ์ การประกอบพิธีกรรมวิธีบูชาองค์เทพ / ความรู้เรื่ององค์เทพ การบูชาเทพ


ติดต่อสยามคเณศได้ที่ siamganesh@gmail.com
ขออำนาจแห่งพระพิฆเนศวรโปรดดลบันดาลให้ท่านทั้งหลายล้วนประสบแต่ความสำเร็จในทุกๆประการด้วยเทอญ
สงวนลิขสิทธิ์ SiamGanesh.com, All Rights Reserved.