พระพิฆเณศ
รูปพระพิฆเนศ
คลิกที่นี่เพื่อกลับไปหน้าแรกศาสนาพราหมณ์ ศาสนาฮินดู ประเทศอินเดีย พระศิวะ พระพรหม พระวิษณุ พระแม่อุมาเทวี

โขนชักรอก
สมบัติศิลป์ที่เกือบจะสูญสิ้น

(บทความจาก อนุสาร อ.ส.ท.)
สายสุนีย์ สิงหทัศน์...เรื่อง / นพดล กันบัว...ภาพ


โขน นับเป็นนาฏศิลป์ชั้นสูงสุดของไทยอย่างหนึ่งที่นิยมเล่นกันในงานมหรสพต่าง ๆ มีอยู่ด้วยกันหลายประเภท เช่น โขนกลางแปลง โขนโรงนอก โขนโรงใน โขนหน้าจอ โขนฉาก โขนนั่งราว และโขนชักรอก ในบรรดาโขนต่าง ๆ ที่กล่าวมานี้ ส่วนใหญ่จะมีการแสดงให้เห็นกันบ่อย ๆ แต่โขนที่ไม่ค่อยมีการแสดงให้เห็นกันเลยก็คือโขนชักรอก

โขนชักรอกนั้นสันนิษฐานกันว่ามีมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๑ เป็นการแสดงในโรงที่มีหลังคา คนดูอยู่ด้านหนึ่ง ส่วนผู้แสดงแต่งตัวโขนขึ้นไปลอยตัวอยู่ในอากาศ การแต่งกาย ดนตรีประกอบ บทพากย์ บทเจรจา บทร้อง และเรื่องที่แสดงก็คล้ายกับโขนโดยทั่วไป จะต่างกันก็แต่มีการชักรอกตัวแสดงให้ขึ้นไปลอยตัวอยู่ในอากาศเท่านั้น การแสดงจึงจำเป็นต้องมีอุปกรณ์การแสดงมาก และค่อนข้างยุ่งยากกว่าโขนประเภทอื่น ๆ ด้วยเหตุนี้จึงไม่ค่อยมีปรากฏให้เห็นในงานต่าง ๆ บ่อยนัก


นับเป็นโชคดีอย่างยิ่งที่กรมศิลปากร วัดอรุณราชวราราม และบริษัทออร์กาไนเซอร์ จำกัด ได้ริเริ่มจัดงานเทศกาลวัดอรุณ ร.ศ. ๑๐๐ ตามโครงการอนุรักษ์วัดอรุณ และได้นำการแสดงที่หายาก เช่น การแสดงมโหรี การแสดงหนังใหญ่ การแสดงละครในและละครนอก การแสดงหุ่นหลวง การแสดงโขนชักรอก การละเล่นและการกีฬาสมัยโบราณมาให้ชมกัน ระหว่างวันที่ ๙-๑๕ พฤศจิกายน ๒๕๔๓ เวลา ๑๗.๐๐-๒๒.๐๐ นาฬิกา รวมทั้งมีโครงการจะจัดเป็นประจำทุกปี การแสดงแบ่งเป็นเวทีหนังใหญ่ ละครในและละครนอกบริเวณหน้าวัด โดยมีองค์พระปรางค์วัดอรุณประดับไฟเป็นฉากหลัง ส่วนหุ่นหลวงและโขนชักรอกจะแสดงในโรงที่ได้จัดทำขึ้นโดยเฉพาะบริเวณด้านขวา มือสุด โดยจัดเวลาการแสดงสลับกันเพื่อให้ผู้ชมมีโอกาสได้ชมทุกกิจกรรม


โขนชักรอกที่นำมาแสดงเป็นเรื่องรามเกียรติ์ ตอนศึกศรพรหมมาสตร์ ว่าด้วยทศกัณฐ์ใช้ให้อินทรชิต โอรส ไปทำพิธีชุบศรพรหมมาสตร์ ให้มีฤทธานุภาพสำหรับสังหารพระราม พระลักษมณ์และพลวานร ในระหว่างที่อินทรชิตกำลังทำพิธี ทศกัณฐ์ได้ใช้ให้มังกรกัณฐ์ผู้เป็นหลานออกรบ แต่ก็ถูกศรพระรามจนสิ้นชีวิตไป แสงอาทิตย์ผู้เป็นน้องได้ออกไปรบเพื่อแก้แค้นก็ถูกพระรามแผลงศรสังหารอีก ทศกัณฐ์จึงใช้เสนาสูรไปบอกอินทรชิตจนเสียตบะทำพิธีไม่สำเร็จ และออกจากตบะมาออกอุบายศึกโดยให้เสนายักษ์แปลงเป็นเทวดา นางฟ้า และให้การุณราชแปลงเป็นช้างเอราวัณ ส่วนอินทราชิตแปลงเป็นพระอินทร์ยกทัพมาในอากาศ เมื่อมาถึงพลับพลาที่พระลักษมณ์ตั้งไพร่พลอยู่ก็ให้เทวดานางฟ้าจำแลง พากันจับระบำระฟ้อน เมื่อกองทัพของพระลักษมณ์เพลิดเพลิน อินทรชิตจึงแผลงศรพรหมมาสตร์บันดาลเป็นศรเกลื่อนกลาดต้ององค์พระลักษมณ์ องคต สิบแปดมงกุฏ และเหล่าวานรสลบลง เหลือหนุมานแต่เพียงผู้เดียวได้เหาะขึ้นไปรบกับอินทรชิต และสามารถหักคอช้างเอราวัณจำแลงสำเร็จ แต่ถูกอินทรชิตตีสลบไป เมื่อพระรามมาถึง หนุมานต้องลมพัดฟื้นขึ้นมา จึงอาสาไปชะลอเขาสรรพยานำมาเขย่าจนพระลักษมณ์และเหล่าวานรฟื้นคืนสติ แล้วพากันกลับคืนสู่พลับพลาดังเดิม


การแสดงโขนชักรอกชุดนี้เป็นการผสมผสานกันระหว่างโขนโรง โขนนั่งราว และโขนชักรอก กล่าวคือไม่มีเตียงสำหรับตัวนายโรงนั่ง แต่มีราวพาดตามส่วนยาวของโรง ตรงหน้าฉากออกมามีช่องทางให้ผู้แสดงเดินได้รอบราว ในส่วนที่เป็นโขนชักรอกคือบรรดาอินทรชิตทรงช้างเอราวัณ เทวดาและนางฟ้าจำแลงที่เหาะร่ายรำมาในอากาศ

ฉากที่น่าชมที่สุดก็คือตอนที่หนุมานต่อสู้กับอินทรชิตที่ทรงช้าง เอราวัณและสามารถหักคอช้างเอราวัณได้ และฉากหนุมานยกภูเขาสรรพยามาเขย่าจนพระลักษมณ์และพลวานรฟื้นคืนสติ ซึ่งเป็นฉากการแสดงที่สมจริงที่สุด นอกจากนี้การแสดงในฉากอื่น ๆ ก็ล้วนแต่ละลานตาละลานใจด้วยลีลาการแสดงจากศิลปินมืออาชีพ จึงนับเป็นนิมิตหมายอันดีที่มีผู้เห็นความสำคัญริเริ่มจัดการแสดงโชนชักรอก ขึ้น เพื่ออนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมของชาติและเป็นการจุดประกายให้เกิดความรักและหวง แหนมรดกวัฒนธรรมอันล้ำค่าของไทย สมดังเจตนารมณ์ของผู้จัดงานเทศกาลวัดอรุณ ร.ศ. ๑๐๐ สืบไป

ที่มา : อนุสาร อ.ส.ท. ปีที่ ๔๑ ฉบับที่ ๖ เดือนมกราคม ๒๕๔๔




บทความจาก - อ.ส.ท. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย

- พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี
ศูนย์รวมโบราณวัตถุ วัฒนธรรมภาคตะวันออก


- หุ่นละครเล็ก ฟื้นฟูชีวิตหุ่นละครเล็ก ณ โรงละครโจหลุยส์

- อรรธนารีศวร ศิลปะชิ้นเยี่ยม
ของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อุบลราชธานี


- พระพิฆเนศทรงช้างเอราวัณ ที่บ้าน ๑๐๐ อัน ๑๐๐๐ อย่าง
ตำบลหารแก้ว อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่


- พระอิศวร มหาเทพนับพันชื่อ
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กำแพงเพชร


- โขนชักรอก สมบัติศิลป์ที่เกือบจะสูญสิ้น

บทความจาก - วารสารเมืองโบราณ

- มหาภารตะในอารยธรรมเขมร
และภาพสลักที่ระเบียงคด ปราสาทนครวัด


- สุริยัน จันทรา และราหู ที่ปราสาทพนมรุ้ง
ข้อสังเกตทางโบราณดาราศาสตร์


- ตาควาย - ปราสาทร้างกลางความคลุมเครือ

- มัณฑละเชิงเขาหลวง :
หนึ่งในฐานเศรษฐกิจของรัฐตามพรลิงค์


- ภูเขาศักดิ์สิทธิ์ กับความเป็นสากล

- บูชาดาวนพเคราะห์ที่ "วัดญวนบางโพ"

- ชุมชนสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่วัดทองนาปรัง
ย่านบางไผ่ จังหวัดนนทบุรี


- วัดวิษณุ - พลิกปูมวัดวิษณุ สมาคมฮินดูธรรมสภา
ศูนย์กลางชุมชนชาวอุตตรประเทศในกรุงเทพมหานคร


- วัดวิษณุ - นวราตรี : ทุรคาบูชา ณ วัดวิษณุ ยานนาวา

- เขายักษ์ - แหล่งภาพสลักพระศิวะกลางป่าตาพระยา

- เทวาลัยไม้สมัยคุปตะที่หิมาจัลประเทศ

- ศาลาแก้วกู่ : มหัศจรรย์สถานแห่งหนองคาย


---------------- อ่านเรื่องเทพเจ้าเพิ่มเติม ----------------
หน้าแรก-องค์เทพ (สยามคเณศ)
ศาสนาพราหมณ์ ศาสนาฮินดู เทพเจ้าอินเดีย
พระพรหม ท้าวมหาพรหม พระพรหมเอราวัณ ศาลพระพรหม
, พระวิษณุ พระนารายณ์ พระนารายณ์ทรงครุฑ
นารายณ์ทรงสุบรรณ คาถาบูชาพระนารายณ์สิบปาง

, พระศิวะ พระอิศวร , พระราม รามเกียรติ์ รามายณะ ,
พระกฤษณะ ภควัทคีตา มหาภารตะ ,
ครุฑ พระยาครุฑ พญาครุฑ
วิธีไหว้พญาครุท ตำนานพญาครุท บทบูชาพญาครุท
,
พญานาค พระยานาค วิธีบูชาพญานาค การไหว้พญานาค

พระแม่อุมาเทวี เจ้าแม่อุมาเทวี , พระแม่กาลี เจ้าแม่กาลี ,
พระแม่ทุรคา เจ้าแม่ทุรกา , พระตรีมูรติ การบูชาพระตรีมูรติ
พระแม่ลักษมี เจ้าแม่รัศมี พระนางลักษมี พระลักษมี ,
พระแม่สรัสวตี พระสรัสวดี พระแม่สุรัสวตี พระสุรัสวดี ,
พระขันทกุมาร การบูชาพระขันธกุมาร ,
หนุมาน พระหนุมาน องค์หนุมาน การไหว้หนุมาน ,
พระอินทร์ พระอินทร์ทรงช้างเอราวัณ

ท้าวจตุโลกบาล - เทพผู้รักษาประจำทิศ เทพประจำทิศ ,
ท้าวเวสสุวัณ ท้าวเวสสุวรรณ ท้าวกุเวร
พระแม่คงคา แม่น้ำคงคา เมืองพาราณสี ประเทศอินเดีย
, พระแม่ธรณี , พระแม่โพสพ

-------------- สถานที่ ศาล เทวาลัย เพื่อการกราบไหว้ขอพร --------------
วัดเทพมณเฑียร วัดเทพมณเทียร , เทวสถานโบสถ์พราหมณ์ เสาชิงช้า
, วัดวิษณุ ยานนาวา , พิพิธภัณฑ์พระพิฆเนศ พิพิธภัณฑ์พระพิฆเณศวร์ เชียงใหม่
,
ศาลพระพิฆเนศห้วยขวาง พระพิฆเณศสี่แยกห้วยขวางรัชดาภิเษก , เสาชิงช้า
,
พระพิฆเนศนครนายก พระพิฆเณศที่ใหญ่ที่สุดในโลก (ปางนั่ง-ปูนปั้น)
,
พระพิฆเนศฉะเชิงเทรา พระพิฆเนศที่ใหญ่ที่สุดในโลก (ปางยืน-สำริด)
วัดพระศรีมหาอุมาเทวี สีลม วัดแขกสีลม นวราตรี งานนวราตรี
เมืองโบราณ สมุทรปราการ , พิพิธภัณฑ์ช้างสามเศียร ช้างเอราวัณ สมุทรปราการ
ช้าง 3 เศียร พิพิธภัณฑ์ช้าง 3 เศียร จังหวัดสมุทรปราการ

โครงการ "พันเทวาลัย ล้านศรัทธา"
รวมสถานที่สักการะเทพเจ้าของพราหมณ์ฮินดูทั่วประเทศไทย

ศาลพระพิฆเณศวร์ เทวาลัยพระศิวะ วัดแขก โบสถ์พราหมณ์ เทวสถาน | เทวาลัยพระวิษณุ ศาลพระพรหม วัดแขก พระแม่อุมาเทวี

----------------- เทศกาล งานสำคัญต่างๆ -----------------
- "คเณศจตุรถี" งานแห่พระพิฆเณศวร์ วันคเณศจตุรถี วันประสูติพระพิฆเนศวร์
- "นวราตรี" งานวัดแขก งานแห่พระแม่อุมาเทวี ร่างทรงพระแม่อุมา งานนวราตรี
- "มหาศิวราตรี" เทศกาลมหาศิวาราตรี วันบูชาพระศิวะในงานมหาศิวะราตรี
- "ดีปาวลี" ดีวาลี่ ทีปาวาลี เทศกาลดีปาวาลี งานบูชาพระแม่ลักษมีในงานดีปาวรี
- "พระราชพิธีตรียัมปวาย" งานตรียัมปวาย งานประจำปี เทวสถานโบสถ์พราหมณ์
- โบสถ์พราหมณ์ การเดินทางไปโบสถ์พราหม์ แผนที่โบสถ์พราห์ม
, พระราชพิธีแรกนาขวัญ งานแรกนาขวัญ

[ การบูชาเทพเจ้า ]
- รวมบทสวดมนต์บูชาพระพิฆเนศวร
คาถาบูชาพระพิฆเณศวร์ การไหว้องค์เทพ บูชาเทพ วิธีบูชาองค์เทพ


- ความเข้าใจผิดๆเกี่ยวกับการบูชาเทพ การไหว้เทพฮินดู
- เครื่องหมายโอม...สัญลักษณ์โอม และวิธีการสวดบูชา | - เครื่องหมายสวัสดิกะ...สัญลักษณ์สวัสติกะแห่งพระพิฆเนศ

[ เรื่องร่างทรง ]
เรื่องร่างทรง 1 - เตือนใจเรื่องร่างทรง มารสังคมที่ต้องระวัง (รับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ องค์เทพ)
เรื่องร่างทรง 2 - คนมีองค์ กับ ร่างทรง ต่างกันอย่างไร ? (รับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ องค์เทพ)
เรื่องร่างทรง 3 - ร่างทรงกำลังทรงเจ้า หรือกำลังโดนผีสิง ? (รับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ องค์เทพ)
เรื่องร่างทรง 4 - การรับขันธ์ อันตรายถึงชีวิต! (รับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ องค์เทพ)
เรื่องร่างทรง 5 - ตอบคำถามร่างทรง (รับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ การทรงเจ้า องค์เทพ)
เรื่องร่างทรง 6 - ถอนขันธ์ ลาขันธ์ (การรับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ คนทรงเจ้าองค์เทพ)
เรื่องร่างทรง 7 - รวมข่าวร่างทรงถูกจับ (การรับขันธ์ ร่างทรง ตำหนักทรง มีองค์ คนมีองค์ คนทรงเจ้า องค์เทพ)

[ พระศิวะมหาเทพ ]
1. ตำนานพระศิวะ | 2. รูปลักษณ์ แห่งพระศิวะ วิธีบูชาพระศิวะมหาเทพ  |  3. เมล็ดรุทรักษะ เมล็ดน้ำตาพระศิวะ
4. โคนนทิ พาหนะแห่งพระศิวะ สัตว์ศักดิ์สิทธิ์  |  5. ศิวะนาฏราช พระศิวะร่ายรำ ปางของพระศิวะ
6. ศิวลึงก์ สัญลักษณ์แทนองค์พระศิวะ การบูชาศิวลึงค์  |  7. คาถา บทสวดมนต์ การบูชาพระศิวะ

[ พระประจำวันเกิด , นวนพเคราะห์ ]
พระประจำวันเกิด พระประจำวันอาทิตย์ พระประจำคนเกิดวันอาทิตย์ พระสุริยะเทพ (พระอาทิตย์)
พระประจำวันเกิด พระประจำวันจันทร์ พระประจำคนเกิดวันจันทร์ พระจันทร์ 
พระประจำวันเกิด พระประจำวันอังคาร พระประจำคนเกิดวันอังคาร พระอังคาร ,
พระประจำวันเกิด พระประจำวันพุธ พระประจำคนเกิดวันพุธกลางวัน พระพุธ
พระราหู การไหว้พระราหู วิธีบูชาพระราหู คาถาบูชาพระราหู พระประจำวันเกิด พระประจำคนเกิดวันพุธกลางคืน
พระประจำวันเกิด พระประจำวันพฤหัสบดี พระประจำคนเกิดวันพฤหัสบดี พระพฤหัสบดี
พระประจำวันเกิด พระประจำวันศุกร์ พระศุกร์  , พระประจำวันเสาร์ พระประจำวันเกิด พระเสาร์ , พระเกตุ

รวมโองการเชิญเทพ / บทไหว้ครู / กลอนไหว้ครูของไทย
สำหรับผู้ศรัทธาในเทพทุกระดับชั้น เพื่อการบวงสรวงบูชาเทพในพิธีอันเป็นสิริมงคลต่างๆ
โองการเชิญเทพ - พระราชนิพนธ์ ขอพรพระคเณศ
โองการเชิญเทพ - พระราชนิพนธ์ บทเสมาสามัคคีเสวก
เชิญเทพ โดย ขุนสารประเสริฐ 1
เชิญเทพ โดย ขุนสารประเสริฐ 2
เชิญเทพ โดย ขุนสารประเสริฐ 3
นมัสการเทพ (สามัคคีประเภทคำฉันท์)
เชิญเทพ - กรมพระยาเดชาดิศรฯ 1
เชิญเทพ - กรมพระยาเดชาดิศรฯ 2
เชิญเทพ - ร.6 (เสื้อเมือง หลักเมือง)
เชิญเทพ - รัชกาลที่ 6 (ทวยเทพ)
โองการเชิญเทพ - บวงสรวงท้าวโลกบาล
บทอัญเชิญเทพประจำเมือง











วิธีการบูชาเจ้าแม่กาลี พระแม่กาลี การไหว้พระแม่การี
จำหน่ายหนังสือบูชาองค์เทพ คู่มือบูชาเทพ
หนังสือบูชาพระพิฆเณศวร์ หนังสือธรรมะศาสนาพุทธ ธรรมะในศาสนาฮินดู
ความรู้เรื่องการบูชาองค์เทพของอินเดีย หนังสือศาสนาพราหมณ์


สั่งพิมพ์หนังสือสวดมนต์ พิมพ์หนังสือธรรมะ
สั่งพิมพ์หนังสือองค์เทพ เพื่อแจกจ่าย ทำบุญด้วยหนังสือสวดมนต์













ตำนานองค์เทพ วิธีบูชา แนวทางการปฏิบัติ พิธีกรรมบูชา คำสอนต่างๆ
รวมรูปภาพองค์เทพ รูปองค์เทพต่างๆ
แหล่งสักการะ ศาลพระพรหม เทวาลัย ศาลพระพิฆเนศต่างๆ
งานบุญ การทำบุญ กิจกรรมการกุศลต่างๆ
ตำนานพระเกจิ ประวัติหลวงพ่อต่างๆ
รวมข้อมูลวัดไทย การเดินทางไปวัด การท่องเที่ยว ไหว้พระ 9 วัด แผนที่วัด

ข่าวงานบุญ การทำบุญ พระราชพิธีต่างๆ / บทความ ศาสนาพราหมณ์ งานวิจัย โบราณคดี เทววิทยา /
รูปภาพพระพิฆเณศวร์ พระคเณศวร องค์พระพิฆเณศ / รูปภาพพระศิวะ พระอิศวร /
รูปพระแม่อุมาเทวี พระแม่กาลีเทวี พระแม่ทุรกา พระแม่ทุรคาเทวี /
รูปภาพพระแม่ลักษมีเทวี พระลักษมี / รูปพระวิษณุ พระนารายณ์
รูปภาพในศาสนาพราหมณ์ พิธีกรรมของศาสนาฮินดู ชาวอินเดีย ชาวฮินดู พราหมณ์ /
ความรู้เรื่องเทพเจ้าในศาสนาพราหมณ์ การประกอบพิธีกรรมวิธีบูชาองค์เทพ / ความรู้เรื่ององค์เทพ การบูชาเทพ


ติดต่อสยามคเณศได้ที่ siamganesh@gmail.com
ขออำนาจแห่งพระพิฆเนศวรโปรดดลบันดาลให้ท่านทั้งหลายล้วนประสบแต่ความสำเร็จในทุกๆประการด้วยเทอญ
สงวนลิขสิทธิ์ SiamGanesh.com, All Rights Reserved.